Bóng đè hay còn được gọi là chứng liệt thân khi ngủ, là một vấn đề mà 40% dân số trên toàn cầu mắc phải. Theo các nhà tâm thần học, sự đứt quãng của não bộ đã tác động tới khả năng điều khiển vòng tuần hoàn thức-ngủ, từ ấy dẫn đến hiện tượng bóng đè – một dạng của chứng rối loạn giấc ngủ.
Bóng đè không hiểm nguy tới tính mạng, nhưng nó có thể gây lo lắng. Bên cạnh đó, hiện tượng này có thể xảy ra cùng với các rối loạn giấc ngủ khác, chẳng hạn như chứng ngủ rũ (narcolepsy). Bóng đè có thể khởi đầu trong thời niên thiếu và có thể trở nên thường xuyên trong những năm 20 và 30 tuổi.
- Phân loại bóng đè
Tuy có nhiều dạng khác nhau, nhưng đại đa số người bị bóng đè thường có dấu hiệu ngạt thở, tức ngực, chẳng thể cử động hay kêu la, vùng vẫy khi ngủ. Một số người sau lúc bị bóng đè thường không dám ngủ hoặc khó ngủ lại.
Ảo giác đột nhập: Hiện tượng này là người đang ngủ thấy có người lạ đột nhập vào phòng, sinh hoạt trong phòng như: vận động, ngồi hoặc nằm lên giường, thậm chí là ngủ cùng mình. Chính nỗi khiếp sợ của chứng ảo giác đột nhập khiến người ngủ tê cứng chân tay, đổ mồi hôi và người mỏi nhừ sau lúc tỉnh giấc.
Ảo giác thực thể: Thường xuất hiện vào công đoạn cuối giấc ngủ và là dạng ảo giác phổ biến nhất của hiện tượng bóng đè. Tín hiệu của chứng ảo giác này là bị đè ở vùng bụng và ngực khiến cơ thể như ngưng thở, họ chỉ có thể thức giấc khi thiếu oxi lên não. Với những người bị suy nhược thần kinh, họ có thể bị bóng đè 2-3 lần/1 đêm.
Ảo giác thăng bằng: Chứng ảo giác này gây ra cho con người một cảm giác thật trong một thế giới ảo. Ảo giác thăng bằng thường xảy ra ở những người có bệnh mạn tính về rối loạn tiền đình. Họ sẽ cảm thấy chới với trong lúc ngủ như rơi xuống vực, rơi từ tòa nhà cao tầng hay rơi từ máy bay với độ cao không tưởng. Tuy nhiên, người bị ảo giác thăng bằng thường thức dậy giữa lúc ngủ, nghĩa là giữa khi đang rơi lưng chừng. Điều này khiến họ vô cùng khiếp sợ, tay chân co quắp, tim đập liên tiếp, và thường chẳng thể ngủ lại sau ấy.
- Nguyên do bị bóng đè
Giấc ngủ diễn ra theo chu kỳ, mỗi chu kỳ được chia làm 2 pha: pha ngủ nhanh (hay pha cử động mắt nhanh) và pha ngủ chậm. Bóng đè khi ngủ can hệ tới sự đứt quãng hoặc phân mảnh giấc ngủ mắt chuyển động nhanh (giấc ngủ REM). Thân thể xen kẽ giữa pha cử động mắt nhanh và pha ngủ chậm (non-rapid eye movement - NREM).
Một chu kỳ REM-NREM kéo dài khoảng 90 phút và phần nhiều thời gian dành cho việc ngủ là ở NREM. Trong thời gian NREM, cơ thể thư giãn. Trong thời gian REM, mắt di chuyển nhanh, nhưng thân thể được thư giãn. Giấc mơ xảy ra vào thời khắc này. Hiện tượng bóng đè xảy ra lúc sự bất động thân thể trong pha ngủ nhanh vẫn tiếp diễn duy trì, khi mà não bộ đã hoạt động rồi. Các khu vực của bộ não phát hiện những mối đe dọa đang ở trạng thái cao và quá mẫn cảm.
- Một số triệu chứng của bệnh bóng đè
Thân thể tiết nhiều mồ hôi so với bình thường, đầu và các cơ xuất hiện tình huống đau nhức khó chịu. Trong một số trường hợp, đối tượng bị bóng đè sẽ có cảm giác tức ngực, khó thở và có vật nặng đè lên ngực. Sau lúc bị bóng đè, một số đối tượng có thể rơi vào trạng thái lo lắng, buồn bã và mỏi mệt.
Dấu hiệu khi bị bóng đè thường xuất hiện lúc chúng ta sắp thức giấc hoặc ngay sau lúc vừa bước vào giấc ngủ với các biểu hiện khác nhau. Tín hiệu khi bị bóng đề phổ biến nhất đó là mắt người bị bóng đè thường chuyển động nhanh, nhưng cơ thể mất khả năng kiểm soát vấn đề chuyển động, tính linh hoạt của tay, chân trong vài giây, thậm chí kéo dài tới vài phút.
Tín hiệu lúc bị bóng đè khiến cơ thể rơi vào hiện trạng bất động dù đang tỉnh táo khiến chúng ta xuất hiện cảm giác sợ hãi, ảo giác, thậm chí là việc hoang tưởng về chiếc chết. Người bị bóng đè vẫn có khả năng nhận thức được những vấn đề, sự việc xung quanh, tuy nhiên chẳng thể trò chuyện. Trong hoặc sau lúc tỉnh dậy từ bóng đè, một số người có biểu lộ nói mớ, mất nhận thức nhất thời.
- Các đối tượng dễ bị bóng đè
Bóng đè thường xảy ra ở độ tuổi thanh thiếu niên và công đoạn từ 20-30 tuổi. Ngoài ra, hiện tượng bị bóng đè tác động đến nam giới nhiều hơn nữ giới. Bóng đè là một hiện tượng có khả năng di truyền, vì vậy, nếu bố mẹ mắc phải, con mẫu của họ cũng có khả năng bị bóng đè. Các người trong trạng thái căng thẳng, chịu áp lực lớn. Các người phải làm việc theo ca, hoặc thiếu ngủ. Những người bị chứng rối loạn giấc ngủ. Ngủ ở tư thế khác với tư thế thường nhật.
- Ngay khi bị bóng đè
Mọi người thường có xu hướng hoảng loạn, khiếp sợ lúc bị bòng đè. Hãy bình tĩnh, ấy không phải là một phương pháp hay để đối mặt với hiện tượng này. Để giúp cơ thể trở lại trạng thái bình thường bạn có thể tham khảo một số giải pháp dưới đây.
Giữ nguyên tư thế: đại đa số mọi người sẽ vùng vẫy, hoặc cố kháng cự với mong muốn thoát ra khỏi tình trạng này càng nhanh càng tốt. Nhưng vô bổ. Hãy nỗ lực bình tĩnh, giữ nguyên tư thế nằm và mọi chuyện sẽ qua thôi. Tập hợp hít thở: lúc bị bóng đè, nếu bạn trở nên hoảng loạn hoặc sợ hãi, tim bạn sẽ đập liên tiếp, điều này càng khiến trình trạng tồi tệ hơn. Hãy nỗ lực thở đều để giúp thân thể nhanh chóng trở về trạng thái bình thường.
Kiếm tìm sự viện trợ từ người ngủ bên cạnh: Nếu bạn không ngủ một mình, hãy nói cho người ngủ cùng về tình trạng bạn thường gặp phải. Từ đó, nhờ họ gọi bạn dậy lúc bạn có những dấu hiệu của hiện tượng bóng đè. Quyết tâm nói chuyện: Bạn sẽ có cảm giác toàn thân bị đè nặng, cổ họng tê cứng lúc bị bóng đè. Hãy nỗ lực nói một từ ngắn, hoặc ho, hoặc đằng hắng để đánh thức thân thể cũng như hệ tâm thần đi lại. Cử động nhẹ: Bạn có thể thực hiện những cử động đơn giản như: co duỗi các ngón chân, ngón tay, hay hoạt động các cơ mặt để giúp bản thân nhanh chóng thoát ra khỏi tình trạng bóng đè.
>>> Có thể bạn quan tâm: