Chất dẫn truyền tâm thần là một loại hóa chất nội sinh trong não, hoạt động như một sứ giả để truyền những xung thần kinh giữa các tế bào não. Các chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng đối với tâm lý cũng như sức khỏe con người. Những hiện trạng vui buồn, hỷ nộ ái ố của chúng ta đều do tác động của các chất dẫn truyền này tiết ra trên não bộ.
- Hệ tâm thần hoạt động
Các dây thần kinh: Dây tâm thần được hình thành từ những tế bào nhỏ (Neurons), tạo nên hệ thống thần kinh ngoại biên. Các sợi dây thần kinh mang thông điệp quan trọng, giao du qua lại giữa cơ thể và não. Não và tủy sống: Tạo nên hệ thống tâm thần trung ương. Bộ não là trung tâm điều khiển, luôn luôn "nói chuyện” với các phần còn lại của thân thể. Tủy sống là trung tâm truyền tải thông điệp, tin nhắn đi qua tủy sống, đến cánh tay, chân và toàn bộ các bộ phận và cơ quan khác.
Đầy đủ các hoạt động diễn ra bên trong và bên ngoài thân thể đều được kết nối với hệ thống tâm thần. Màng lưới liên lạc này được gọi là hệ thần kinh ngoại biên. Một là hệ thống tâm thần tự trị: Kiểm soát các hành động có thể thực hiện mà không cần phải nghĩ suy như nhịp tim hô hấp hoặc tiêu hóa. Hai là hệ thần kinh soma: Kết nối các giác quan với não để điều khiển cơ bắp.
Não nặng khoảng 1,3 kg, là nơi suy nghĩ, cảm nhận, học hỏi và ghi nhớ. Bộ não cũng chịu trách nhiệm về những lời nói, phương pháp đi lại và thậm chí thở. Có rất nhiều thứ đang diễn ra trong một không gian nhỏ, vì vậy não tạo ra những nếp gấp và rãnh để đủ chỗ cho đầy đủ thông tin mà phải cất.
Một ý nghĩ bắt đầu với một điện tích. Điều này giải thích vì sao trong phim hoạt hình, khi nhân vật có ý tưởng, sẽ xuất hiện hình ảnh một bóng đèn trên đầu. Điện tích này được gọi là xung tâm thần và kích hoạt các hóa chất - được gọi là chất dẫn truyền thần kinh để gửi dấu hiệu tới các tế bào tâm thần khác và não.
Quá trình truyền tín hiệu diễn ra liên tiếp cho đến khi đến đúng mục tiêu. Cách những thông điệp nhận được từ cơ thể, sau ấy phản hồi trở lại não và tủy sống cũng diễn ra giống như. Hàng tỷ nơron mang thông điệp đến và đi từ bộ não, bao gồm các gì xảy ra với mắt, tai, mũi, lưỡi và da. Các phản xạ khác nhận thông điệp từ não và đến cơ bắp hành động.
- Chất dẫn truyền thần kinh
Chất dẫn truyền tâm thần là những chất hóa học nội sinh, được tạo ra nhờ sự tổng hợp các chất đơn giản có trong thức ăn, như axit amin. Những chất dẫn truyền thần kinh hoạt động với chức năng truyền các dấu hiệu từ một nơ-ron đến một tế bào khác trong thân thể.
Với áp lực và cường độ làm việc dày đặc như ngày nay, não bộ của con người luôn phải làm việc trong tình huống quá tải, thiếu hụt các chất dẫn truyền. Nếu thiếu hụt chất dẫn truyền tâm thần, thân thể bạn sẽ mắc phải các dấu hiệu như: mất ngủ, không có khả năng tập trung, giảm trí nhớ, chóng mặt, đau đầu, rối loạn cảm xúc,...
Các thông điệp truyền trong dây tâm thần được gửi qua hàng tỷ tế bào thần kinh. Khoảng cách giữa các ô tế bào được gọi là khớp thần kinh. Những tế bào được liên kết với nhau thông qua những hóa chất, đây chính là chất dẫn truyền thần kinh. Hóa chất dẫn truyền thần kinh di chuyển qua các khớp tâm thần để đến các tế bào thần kinh tiếp theo.
Có nhiều phương pháp phân loại chất dẫn truyền thần kinh, trong ấy cách phổ thông là chia ra thành các nhóm to. Các monoamin và những amin sinh học khác: dopamine, norepinephrine, epinephrine (adrenaline), histamin, serotonin,... Những chất khác: acetylcholine (ACh), adenosine, anandamide, nitric oxide,... Các axit amin: glutamat, aspartat, D-serine, axit gamma - aminobutyric, glycin,... Các peptide: somatostatin, chất P, các peptide opioid,...
Ngoài ra, trên 50 peptide có hoạt tính tâm thần đã được phát hiện và số lượng vẫn còn tiếp tục tăng. Các hóa chất này được tìm thấy giữa một cặp nơron liên kết với nhau ( khớp thần kinh). Có hơn 100 nghìn tỷ cặp nơron kết nối với nhau như vậy. Những nhà công nghệ gọi mạng lưới phức tạp này là một khu rừng nơron. Dopamine “nói chuyện” với bộ não về chuyển động và serotonin gửi tin nhắn về tâm trạng. Trong khi ấy, chất dẫn truyền thần kinh gửi dấu hiệu về cơn đau được gọi là endorphin.
>>> Có thể bạn quan tâm: